Nằm trên địa bàn vùng cao của xã Bình Lư ,Trường Mầm non Sơn Bình với hơn 90% học sinh là người dân tộc Mông, không chỉ là nơi nuôi dưỡng tri thức mà còn là nơi gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa truyền thống. Nhà trường đã triển khai nhiều hoạt động sáng tạo, đưa văn hóa dân tộc vào môi trường học đường, giúp các em nhỏ tự hào và yêu quý những giá trị văn hóa độc đáo của dân tộc mình ngay từ lứa tuổi mầm non.
Cán bộ, giáo viên trường Mầm non Sơn Bình xây dựng góc bản sắc văn hóa dân tộc trong lớp học.
Nhằm gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống trong trường học, Trường Mầm non Sơn Bình đã xây dựng kế hoạch số 09 giai đoạn 2021-2025 về việc xây dựng trường học gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc. Theo đó, giáo viên đã được tập huấn, trao đổi kinh nghiệm để lựa chọn nội dung giáo dục văn hóa dân tộc phù hợp với đặc điểm của địa phương. Ban giám hiệu nhà trường cũng chỉ đạo các tổ chuyên môn, giáo viên lựa chọn những nội dung phù hợp với đặc điểm vùng miền, gắn với chủ đề của từng tháng, từng hoạt động. Do đó, 100% các nhóm lớp đã lồng ghép các nội dung dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian, lễ hội vào các giờ học âm nhạc và khám phá xã hội. Cô giáo Hoàng Thị Thanh Vân - giáo viên Trường Mầm non Sơn Bình chia sẻ: "Chúng tôi thường xuyên đưa nội dung văn hóa truyền thống của dân tộc Mông vào từng lớp học, tiết học, từ các bài hát song ngữ, điệu múa khèn, múa ô cho đến ẩm thực, phong tục tập quán. Điều này giúp các em không chỉ học mà còn hiểu được giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, từ đó hình thành ý thức gìn giữ và trân trọng."
Chính những hoạt động và cách tiếp cận gần gũi này đã tạo nên niềm vui mỗi ngày đến trường cho các em học sinh. Trẻ em ở đây đã thể hiện sự hứng thú, mạnh dạn tham gia vào các hoạt động văn hóa truyền thống, biết nhận diện trang phục, nhạc cụ, món ăn, lễ hội đặc trưng của dân tộc. Em Lù Thị Nam Phê - học sinh lớp mẫu giáo điểm trường Trung tâm nói: "Con rất vui khi đến trường vì được học múa, học hát... truyền thống của dân tộc Mông. Con thích nhất là được múa ô và múa khèn cùng các bạn."
Một trong những điểm sáng trong công tác bảo tồn của nhà trường là việc phối hợp chặt chẽ với nghệ nhân và phụ huynh. Hàng năm nhà trường đều tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế về đời sống sinh hoạt của đồng bào và mời các nghệ nhân là người dân tộc ở địa phương đến truyền dạy, hướng dẫn, giới thiệu các giá trị văn hóa bản địa đến với trẻ. Hàng năm, 6/6 điểm trường đều tổ chức các hoạt động như: "Bé tìm hiểu văn hóa dân tộc mình" “Ngày hội văn hóa dân tộc Mông” tạo điều kiện để các em được trải nghiệm thổi sáo, múa khèn, thêu trang phục truyền thống, tìm hiểu phong tục tập quán. Các hoạt động này không chỉ giúp đội ngũ cán bộ, giáo viên và học sinh được trải nghiệm mà còn là cầu nối giữa nhà trường và cộng đồng cùng đồng hành, hỗ trợ nhà trường trong việc gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc.

Nghệ nhân múa, thổi Khèn Mông Vàng A Xa hướng dẫn học sinh cầm khèn đúng tư thế
Nghệ nhân múa, thổi Khèn Mông Vàng A Xa hướng dẫn các em học sinh điệu múa khèn
Nghệ nhân Vàng A Xa - bản Huổi Ke nói: "Tôi rất vui khi được nhà trường mời đến dạy múa khèn. Không chỉ giúp cho cán bộ, giáo viên hiểu, mà còn giúp các em học sinh người dân tộc biết, thêm yêu và từ đó có ý thức hơn trong giữ gìn những nét văn hóa đặc trưng này của dân tộc Mông."
Nghệ nhân thêu Hàng Thị Hoa - bản Nậm Dê chia sẻ: "Khi được mời đến biểu diễn và truyền dạy về thêu truyền thống của đồng bào dân tộc Mông. Tôi rất phấn khởi bởi không chỉ các cô giáo và các cháu học sinh rất thích thú và chăm chú học thêu. Tôi mong qua những buổi học này, các cô giáo và các bé gái sẽ biết trân trọng và giữ gìn nghệ thuật thêu thùa trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Mông chúng tôi."
Các em học sinh đang theo dõi nghệ nhân Hàng Thị Hoa thực hiện các động tác thêu.
Để giúp học sinh cũng như các gia đình học sinh biết gìn giữ những giá trị văn hóa của chính dân tộc mình, nhà trường đã xây dựng phòng truyền thống, trưng bày trang phục, hình ảnh lễ hội truyền thống, văn hóa.... 100% các điểm trường có góc văn hóa dân tộc trưng bày trang phục, nhạc cụ, đồ dùng, hình ảnh, sản phẩm dân gian.Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này cô giáo Đặng Thị Phương - Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Sơn Bình cho biết: "Nhà trường yêu cầu các phụ huynh hàng tuần đưa con đến trường đều phải cho các con mặc trang phục dân tộc mình vào các ngày thứ 3 và thứ 5. Điều này không chỉ giúp trẻ được làm quen, nhận biết trang phục của các dân tộc mà còn hình thành ý thức giữ gìn và trân trọng bản sắc văn hóa quê hương. Bên cạnh đó, chúng tôi tạo không gian văn hóa trong từng lớp học, xây dựng các hoạt động, chủ đề gắn với bản sắc văn hóa dân tộc để góp phần tạo môi trường học tập 'Xanh - An toàn - Thân thiện - Đậm đà bản sắc dân tộc'."

Các em học sinh biểu diễn tiết mục múa truyền thống của đồng bào dân tộc Mông tại hoạt động trải nghiệm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Với sự chỉ đạo sát sao, cùng sự đồng hành của phụ huynh và cộng đồng, Trường Mầm non Sơn Bình không chỉ là môi trường học tập mà còn là không gian văn hóa dân tộc sống động. Những nỗ lực này không chỉ góp phần giáo dục thẩm mỹ và nuôi dưỡng tâm hồn trong sáng cho trẻ, đồng thời là minh chứng cho việc giáo dục thế hệ mầm non về tình yêu và lòng tự hào dân tộc, không chỉ góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, mà còn lan tỏa và tiếp nối bền vững.
Hoàng Cường